İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Beşinci Basıya Önsöz 7
Dördüncü Basıya Önsöz 9
Üçüncü Basıya Önsöz 11
İkinci Basıya Önsöz 13
Önsöz 15
Kısaltmalar 27
Birinci Bölüm
GENEL KISIM
§ I. BİR SOSYOLOJİK OLGU OLARAK TRAFİK 29
§ II. CEZA HUKUKUNUN KARAYOLLARI TRAFİĞİNDEKİ ROLÜ 31
§ III. KRİMİNOLOJİK YÖNDEN TRAFİK SUÇLULUĞU 31
I. Genel Olarak Suçluluğu Açıklayan Teoriler 31
II. Karayolu Trafiğinde İşlenen Suçların Nedenleri 34
A. Kasten İşlenen Suçlar 34
B. Taksirle İşlenen Suçlar ve Kabahatler 36
C. Trafik Güvenliği Sistemi 38
§ IV. TRAFİK CEZA HUKUKUNDA KULLANILAN KAVRAMLAR 40
I. Karayoluna İlişkin Olanlar 40
II. Araçlara İlişkin Olanlar 43
III. Trafiğe Katılan Kişilere İlişkin Olanlar 45
IV. Karayolu Çevresine İlişkin Olanlar 46
V. Karayolundaki Eylemlere İlişkin Olanlar 46
VI. Taşımaya İlişkin Olanlar 47
VII. Trafik İşaretlerine İlişkin Olanlar 48
VIII. Belgelere İlişkin Olanlar 48
§ V. TRAFİK CEZA HUKUKU KAYNAKLARI 49
I. T.C. Anayasası 49
II. AİHS 50
III. Karayolu Trafik Suçlarının Cezalandırılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi 51
IV. Türk Ceza Kanunu 51
V. Kabahatler Kanunu 52
VI. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) 53
VII. Karayolları Trafik Yönetmeliği 54
VIII. Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik 54
İkinci Bölüm
CEZA ÖZEL HUKUKU: TRAFİKTE İŞLENEN SUÇLAR
§ I. KORUNAN HUKUKİ DEĞERE ETKİSİNE GÖRE SUÇLAR 57
I. Tehlike Suçu 57
A. Soyut Tehlike Suçu 57
B. Somut Tehlike Suçu 59
II. Zarar Suçu 60
III. Karma Nitelikli Tehlike Suçları 61
§ II. TRAFİK GÜVENLİĞİNİ TEHLİKEYE SOKMA SUÇU (m.179) 62
I. Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçuna İlişkin Kanuni Düzenleme 62
II. Maddede Yer Alan Suçların Unsurları 62
A. Ulaşımı Düzenleyen İşaretlere ve Teknik İşletim Sistemine Müdahale 62
1. Suçla Korunan Hukuki Değer 62
2. Tipe Uygunluk Unsuru 63
a. Maddi Unsurlar 63
aa. Fail ve Mağdur 63
bb. Suçun Konusu 63
cc. Eylem 64
aaa. Hareket 64
bbb. Netice 66
ccc. Nedensellik Bağlantısı ve Objektif İsnadiyet 66
b. Manevi Unsur 67
3. Hukuka Aykırılık Unsuru 67
4. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 67
a. Teşebbüs 67
b. İştirak 67
c. İçtima 67
5. Yaptırım ve Muhakeme 68
B. Ulaşım Araçlarını Tehlikeli Olabilecek Şekilde Sevk Etme 68
1. Suçla Korunan Hukuki Değer 68
2. Tipe Uygunluk Unsuru 69
a. Maddi Unsurlar 69
aa. Fail ve Mağdur 69
bb. Suçun Konusu 69
cc. Eylem 70
aaa. Hareket 70
bbb. Netice 73
b. Manevi Unsur 73
3. Hukuka Aykırılık 74
4. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 75
a. Teşebbüs 75
b. İştirak 75
c. İçtima 75
5. Yaptırım ve Muhakeme 75
C. Alkol ve Uyuşturucu Madde Etkisi Altında Araç Sevk Etme Suçu 75
1. Suçla Korunan Hukuki Değer 75
2. Tipe Uygunluk Unsuru 76
a. Maddi Unsurlar 76
aa. Fail ve Mağdur 76
bb. Suçun Konusu 76
cc. Eylem 76
aaa. Hareket 76
bbb. Netice 79
b. Manevi Unsur 79
3. Hukuka Aykırılık Unsuru 80
4. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 80
a. Teşebbüs 80
b. İştirak 80
c. İçtima 80
5. Yaptırım ve Muhakeme 86
§ III. TRAFİK GÜVENLİĞİNİ TAKSİRLE TEHLİKEYE SOKMA SUÇU (TCK m.180) 87
I. Genel Olarak 87
II. Suçun Unsurları 88
A. Fail ve Mağdur 88
B. Tipe Uygunluk Unsuru 88
1. Maddi Unsurlar 88
a. Taksirli Suçta Hareket: Objektif Özen Yükümlülüğünün İhlali 88
b. Tehlike Neticesi 90
2. Manevi Unsur: Neticenin Sübjektif Olarak Öngörülebilir Olması 90
3. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 91
a. Teşebbüs 91
b. İştirak 91
c. İçtima 91
§ IV. KASTEN ÖLDÜRME VE YARALAMA SUÇLARI 91
§ V. TAKSİRLE ÖLDÜRME SUÇU (TCK m.85) 93
I. Suçla Korunan Hukukî Değer 93
II. Tipe Uygunluk Unsuru 93
A. Maddî Unsur 93
1. Fail 93
2. Mağdur 94
3. Suçun Konusu 94
4. Eylem (Hareket– Netice– Nedensellik Bağlantısı) 94
a. Taksirli Suçlarda Hareket: Objektif Özen Yükümlülüğü İhlali 94
aa. Genel Olarak 94
bb. Objektif Özen Yükümlülüğünü Sınırlandıran Bir Unsur Olarak Güven İlkesi 97
b. Netice 100
c. Nedensellik Bağlantısı– Objektif İsnadiyet 100
aa. Nedensellik Bağlantısı 100
aaa. Genel Olarak 100
bbb. Şart Teorisi (Şartların Eşitliği Teorisi) 101
ccc. Uygun Sebep Teorisi 102
ddd. Değerlendirme 104
bb. Objektif İsnadiyet Teorisi 104
aaa. Genel Olarak 104
bbb. Objektif İsnadiyet Kriterleri 106
aaaa. Genel Olarak 106
bbbb. Riskin Hukuken Önemli Derecede Yükseltilmiş Olması 106
cccc. Neticenin Normun Koruma Alanı Dışında Gerçekleşmiş Olması 108
dddd. Yükümlülüğe Aykırılık İlişkisinde Eksiklik Bulunmaması 108
eeee. Neticeye Failin Hükmedebilir Olması (Hükmedebilirlik) 109
aaaaa. Atipik Nedensel Gelişmenin Söz Konusu Olması 110
bbbbb. Mağdur veya Üçüncü Kişinin Neticeye Neden Olması 111
aaaaaa. Genel Olarak 111
bbbbbb. Mağdurun veya Mağdurdaki Hastalıkların Neticeye Neden Olması 112
cccccc. Üçüncü Kişinin Hareketinin Neticeye Neden Olması 117
dddddd. Değerlendirme 119
B. Manevî Unsur 124
1. Manevî Unsur İçerisinde Taksir 124
2. Basit Taksir– Bilinçli Taksir Ayrımı 126
3. Örnek Olaylar Üzerinden Taksirin Tespiti 128
a. Hızlı Araç Kullanımı ve Hız Yarışına İlişkin Örnekler 128
aa. Alman Federal Yüksek Mahkemesi’nin “Berlin’deki Hız Yarışı” Kararı 128
aaa. Alman Federal Yüksek Mahkemesi’nin Bu Olayla İlgili Verdiği İlk Karar (1 Mart 2018) 128
bbb. Alman Federal Yüksek Mahkemesi’nin Bu Olayla İlgili Verdiği İkinci Karar (18 Haziran 2020) 130
bb. İsviçre Federal Yüksek Mahkemesi’nin “Gelfingen’deki Hız Yarışı” Kararı 132
cc. Yargıtay’ın Hız Yarışı Kararı 134
b. Alkollü Araç Kullanımına İlişkin Örnekler 137
c. Hızlı Alkollü ve Sürücü Belgesi Olmaksızın Araç Kullanımına İlişkin Örnekler 139
d. Hızlı, Alkollü ve Makas Atma Olarak Tabir Edilen Şekilde Araç Kullanma Örneği 141
e. Karayolundaki Kontrol Yükümlülüğünü İhlal Eden Personele İlişkin Örnekler 145
f. Yayaların Gerçekleştirdiği Eylemlere İlişkin Örnekler 146
g. Hatalı Sollama Fiiline İlişkin Örnekler 150
h. Geri Manevra ile İlgili Örnekler 152
ı. Hızlı Araç Kullanma Örnekleri 153
i. Diğer Özen Yükümlülüğü İhlallerine İlişkin Örnekler 154
V. Hukuka Aykırılık Unsuru 157
A. Genel Olarak 157
B. İlgilinin Rızası ve Mağdurun Kendisini Tehlikeye Soktuğu Haller 157
VI. Kusurluluk 159
A. Genel Olarak 159
B. Kusur Yeteneği ve Sebebinde Serbest Hareket Kuramı (ALIC) 159
C. Mazeret Sebepleri 160
D. Geçici Nedenler 161
VII. Cezayı Kaldıran Şahsî Sebep (TCK m.22/6) 162
A. Hukuki Niteliğinin Tespiti Sorunu 162
B. Fail ile Mağdur Arasında Ailevî Bir Bağın Bulunmadığı Durumlar 164
C. Uygulamada Ortaya Çıkan Sorunlar 165
VIII. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 167
A. Teşebbüs 167
B. İştirak 167
C. İçtima 169
IX. Yaptırım 170
A. Genel Olarak 170
B. Trafikte İşlenen Suçlarda Cezanın Belirlenmesi Sorunu 171
1. TCK m. 61’e Dayalı Olarak Cezanın Belirlenmesi 171
2. Taksirli Suçlarda Cezanın Belirlenmesinde Özel Norm TCK m.22/4–5 ve Asli Kusur–Tali Kusur Ayrımı 174
C. Uygulanacak Güvenlik Tedbiri 178
§ VI. TAKSİRLE YARALAMA SUÇU (TCK m.89) 180
I. Suçla Korunan Hukukî Değer 180
II. Tipe Uygunluk Unsuru 180
A. Maddî Unsur 180
1. Fail– Mağdur 180
2. Suçun Konusu 180
3. Eylem (Hareket– Netice– Nedensellik Bağlantısı) 180
a. Taksirli Suçlarda Hareket: Objektif Özen Yükümlülüğü İhlali 180
b. Netice 182
c. Nedensellik Bağlantısı– Objektif İsnadiyet 183
d. Nitelikli Haller 184
aa. Genel Olarak 184
bb. TCK m.89/2’deki Nitelikli Haller 185
cc. TCK m.89/3’teki Nitelikli Haller 187
dd. TCK m.89/4’teki Nitelikli Hal 188
B. Manevî Unsur 189
III. Hukuka Aykırılık Unsuru 193
IV. Kusurluluk 194
V. Cezayı Kaldıran Şahsî Sebep (TCK m.22/6) 194
VI. İçtima 194
VII. Yaptırım 195
A. Uygulanacak Ceza ve Güvenlik Tedbiri 195
B. Cezanın Belirlenmesi 197
1. Genel Olarak 197
2. Nitelikli Haller Bakımından 198
§ VII. İHMAL SURETİYLE KASTEN ÖLDÜRME SUÇU (TCK m.83) 199
I. Suçla Korunan Hukukî Değer 199
II. Tipe Uygunluk Unsuru 199
A. Maddî Unsur 199
1. Fail – Mağdur 199
2. Eylem (Hareket – Netice – Nedensellik Bağlantısı) 200
a. Hareket: Kişinin Yükümlü Olduğu İcraî Davranışı Yerine Getirmemiş Olması 200
b. Netice 204
c. Nedensellik Bağlantısı– Objektif İsnadiyet 204
B. Manevî Unsur 205
1. İhmalî Hareketin Ölüm Neticesine Yönelik Kasten Gerçekleştirilmiş Olması Gerekir 205
2. Failin Gerçekleştirmekle Yükümlü Olduğu Yardım Mağdurun Ölümüne Engel Olmaya Elverişli Olmalıdır 207
III. Hukuka Aykırılık Unsuru 208
IV. Kusurluluk 210
V. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 211
A. Teşebbüs 211
B. İştirak 212
C. İçtima 212
§ VIII. YARDIM VEYA BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜ İHLAL SUÇU (TCK m.98) 213
§ IX. RESMİ BELGENİN DÜZENLENMESİNDE YALAN BEYAN SUÇU (TCK m.206) 216
§ X. BAŞKASINA AİT KİMLİK VEYA KİMLİK BİLGİLERİNİN KULLANILMASI SUÇU (TCK m.268) 221
§ XI. GÖREVİ YAPTIRMAMAK İÇİN DİRENME SUÇU (TCK m.265) 223
A. Genel Olarak 223
B. Suçla Korunan Hukuki Değer 223
C. Suçun Unsurları 224
1. Tipiklik 224
a. Objektif (Maddi) Unsur 224
aa. Fail– Mağdur 224
bb. Eylem 224
aaa. Cebir Kullanmak veya Tehdit Etmek 224
bbb. Görevin Yapılmasını Engellemek 226
cc. Nitelikli Haller 227
b. Sübjektif (Manevi) Unsur 228
2. Hukuka Aykırılık 228
3. Kusurluluk 228
D. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 229
1. Teşebbüs 229
2. İçtima 229
3. İştirak 230
E. Muhakemesi 230
§ XII. İZİNSİZ PARK ÜCRETİ ALMA VEYA TALEP ETME SUÇU (KTK m.79/2) 230
I. Suçla Korunan Hukukî Değer 230
II. Tipe Uygunluk Unsuru 231
A. Maddî Unsur 231
1. Fail–Mağdur 231
2. Eylem (Hareket– Netice– Nedensellik Bağlantısı) 232
a. Genel Olarak 232
b. Karayolu Üzerinde Bulunan Park Yerlerindeki Araçlar 232
c. Yetkili İdare Tarafından Verilen İzin Olmadan Park Ücreti Almak 233
aa. Yetkili İdare Tarafından Verilen İzin 233
bb. Park Ücretinin Alınması 234
cc. Park Ücretinin Mağdur Tarafından Herhangi Bir Zorlama Olmadan Gönüllü Olarak Verilmiş Olmasının Önemsizliği 235
d. Yetkili İdare Tarafından Verilen İzin Olmadan Park Ücreti Almaya Teşebbüs Etmek 235
B. Manevî Unsur 236
III. Hukuka Aykırılık Unsuru 236
IV. Kusurluluk 237
V. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 238
A. Teşebbüs 238
B. İştirak 238
C. İçtima 239
VI. Yaptırım 241
Üçüncü Bölüm
KABAHATLER HUKUKU VE İDARİ CEZALAR
§ I. GİRİŞ 243
§ II. İDARİ PARA CEZASI 244
I. İdari Para Cezası ve Adli Para Cezası Ayrımı 244
II. Kusur ve Cezaların Şahsiliği Prensiplerinin İdari Para Cezası Sorumluluğuna Etkisi 246
III. Kabahatlerde Manevî Unsur 250
IV. Kabahatlerde Kusuru Etkileyen Haller 253
V. İdari Para Cezalarının Ödenmesi 254
VI. İdari Para Cezalarında Zamanaşımı 255
VII. Şirket Araçlarına Trafik Cezası Uygulanması 256
VIII. Trafik Cezası Uygulanmasında “Kişiye Özgü” Uygulamalar 256
IX. Fahri Trafik Müfettişlerinin Uyguladıkları İdari Para Cezaları 257
X. Ceza Tutanağı Zorunlu İçeriği 260
§ III. SÜRÜCÜ BELGESİNİN GERİ ALINMASI 262
§ IV. TRAFİKTE İŞLENEN KABAHATLERDEN BAZILARI 266
I. Alkollü ve Uyuşturucu Madde Etkisinde Araç Kullanma 266
II. Trafik Kazalarına Karışanlar ile İlgili Kabahatler 270
III. Sürücü Belgesi Olmaksızın Araç Kullanımı 271
IV. Hız Sınırının Aşılması 272
V. Elektrikli Skuter (E–Scooter) Kullanımından Kaynaklanan Kabahatler 276
A. KTK’da Düzenlenen Elektrikli Skuter (E–Scooter) Kullanımı Şartları 276
B. Kurallara Aykırı Şekilde Elektrikli Skuter (E–Scooter) Kullanımında Uygulanabilecek Yaptırımlar 278
VI. Motorlu Bisiklet (Moped) Kullanımından Kaynaklanan Kabahatler 279
A. KTK ve KTY’de Düzenlenen Motorlu Bisiklet (Moped) Kullanımı Şartları 279
B. Kurallara Aykırı Şekilde Motorlu Bisiklet (Moped) Kullanımında Uygulanabilecek Yaptırımlar 279
§ V. TESCİL PLAKASINA GÖRE TUTANAK DÜZENLENMESİ (KTK m.116) 280
§ VI. CEZA PUANI UYGULAMASI 283
§ VII. TRAFİKTE İŞLENEN KABAHATLERDE İÇTİMA 283
§ VIII. İDARİ YAPTIRIM KARARLARINA KARŞI BAŞVURULACAK KANUNYOLLARI 285
I. Adli Yargı Kolunda Başvurulacak Kanunyolları 285
A. Sulh Ceza Hakimliğine Başvuru (Kabahatler Kanunu m.27) 285
1. Genel Olarak 285
2. Başvurunun İncelenmesi 286
3. Başvuru Üzerine Verilecek Kararlar 287
B. İtiraz (Kabahatler Kanunu m.29) 288
II. İdarî Yargı Kolunda Başvurulacak Kanunyolu 289
IV. Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru Yolu 291
Dördüncü Bölüm
TRAFİKTE İŞLENEN SUÇLARA İLİŞKİN CEZA MUHAKEMESİ
§ I. SORUŞTURMA EVRESİ 295
I. Delillerin Toplanması 295
A. Olay Yeri İnceleme 295
B. Alkol ve Uyuşturucu Maddenin Tespiti 297
C. Trafikte Önleme Araması 302
D. Tüm Delillerin Eksiksiz Toplanması 305
II. Deliller 307
A. Görüntü Kaydeden Cihazlardan Elde Edilen Kayıtlar 307
1. Hakim Tarafından Görüntülerin İncelenmesi 307
2. Kayıtların Hukuki Dayanağı Sorunu 308
3. Görüntülerin Delil Değeri 310
B. Trafik Kaza Tespit Tutanağı 314
1. Düzenlenmesi 314
2. Delil Değeri 316
3. İtiraz 318
III. Trafik Bilirkişiliği 318
IV. Trafik Suçlarında Tutuklama Tedbiri 323
V. Seri Muhakeme Usulü 324
A. Genel Olarak 324
B. Bilgilendirme ve Teklif aşaması: 325
C. Yaptırımın Belirlenmesi 326
D. Yaptırımın Bireyselleştirilmesi 326
E. Hüküm Aşaması 326
F. Kanun Yolu: İtiraz 328
§ II. KOVUŞTURMA EVRESİ 328
I. Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi 328
II. İspat Sorunu 329
A. Kuşkudan Sanık Yararlanır İlkesi 329
B. Nedensellik Bağlantısının İspatı 331
III. Ceza Mahkemesinin Hükmünün Özel Hukuk Yargılamasına Etkisi 332
IV. Elkoyma ve Müsadere 333
A. Elkoyma 333
B. Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Kullanılan Taşıtlar 334
C. Müsadere 336
D. Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda Yer Alan Suçlarda Kullanılan Taşıtların Müsaderesi 340
Beşinci Bölüm
TRAFİK CEZA HUKUKUNUN GELECEĞİ: SÜRÜCÜSÜZ ARAÇLAR
§ I. KAVRAM 343
§ II. SÜRÜCÜSÜZ ARAÇLAR VE CEZAİ SORUMLULUK 346
I. Genel Olarak 346
II. Aracın (Robotun) Kendisinin Cezai Sorumluluğu 347
A. Cezai Sorumluluğun Genel Gereklilikleri 347
B. Kast ve Taksirin Alternatifleri 350
III. Aracın Sahibinin veya İşleticisinin Cezai Sorumluluğu 351
IV. Üretici Firmanın, Sahibinin veya Çalışanlarının Cezai Sorumluluğu 355
§ III. DEĞERLENDİRME 357
Trafik Kaza Tespit Tutanağı 361
Kaynakça 363
Kavram Dizini 377 |